Т.КАРМА: Манай Монгол эрчүүд гэж архи горьдсон өлөн нүдтэнгүүд

2017-11-07 12:08:07

Монголын кино урлагт нэр шигээ өвөрмөц, өөрийн гэсэн ертөнцийг дархалж чадсан жүжигчин, үгийн урлагийн  мастер Т.Карматай илэн далангүй ярилцлаа. 

-Таны ажил төрөл өндөр үү. Танай сургалтын төв сайхан тохижилттой юм аа?

-Сургалтын ажлаа тохь тухтай явуулахын тулд чадахаараа л тохижуулсан нь энэ.

-Ярилцах урилгыг маань хүлээн авсанд баярлалаа. Хэвлэлд  ярилцлага өгөөгүй удсан байх шүү.

-Сүүлийн үед хэвлэлийнхэнтэй  харьцах  дургүй болсон. Сэтгүүлчид гэж бөгс ухах гээд байдаг хэцүү хүмүүс. Бусадтай адилхан хэвлэлийн од ч болох сонирхол алга. Мөрөөрөө ажлаа хийгээд хэдэн хүүхдүүдтэйгээ чимээгүй байж баймаар байна. Надтай өрсөлдөж байхаар ажлаа хиймээр юм. Тэд надаар оролдож атаа жөтөө хийхийн оронд өөрсдийн  ур чадвараа сайжруулбал дээр санагдах юм. Сэтгүүлчид  бичиж байгаа мэдээллээ эргэж хардаг юм  болов уу, түмэн алдаа. Найруулгын алдааг нь  ярих ч  юм биш. Тэгээд дандаа хөнжил гудас ярьдаг, ямар ч чадваргүй улс шүү дээ, тэд чинь.

-Бидэнд яагаад дургүй болсныг нь мэдэж байна.

-Социализмын үед аливаа сонин, сэтгүүлд мэдээ материал нийтлэхдээ маш  шүүлтүүр шалгууртай байсан. Хэн дуртай бүхний бичвэрийг нь авдаггүй хатуу байлаа шүү дээ. Нэг кино бүтэх гэж Соёлын яамны уран сайхны удирдлага, зөвлөл, намын төв хороо, төв хорооны үзэл суртлын хэлтэс гээд  бүгдэнгээр нь дамжиж байж сая нэг батлагддаг. Бүр үг, өгүүлбэр бүрийг шүүдэг байсан. Энэ текст зөв үү буруу юу, ямар утга агуулгатай байна, улс төрийн утга агуулга байна уу гэх мэт шалгуурыг тавьдаг. Дээрээс нь кино зохиол бүрийг авахгүй. Тэр дунд Лодойдамба, Ванган гуайн бичвэрүүд явж л байдаг байлаа. Лодойдамба гуай өөрөө Соёлын яамны сайд байсан.  Зөв ч хүнээрээ сайдаа тавьж  байсан гэх мэт социализмын үе дэг журамтай байсан.  Энэ үеийг  би дурсан санах дуртай. Одоо мандан бадраад байгаа  энэ хүмүүс  чинь социализмын үеийн тэр хатуу босгыг давж чадахааргүй санагддаг.  Тэр өндөр босгыг давна гэдэг  маш их хичээл зүтгэл, хөдөлмөр, авьяас чадвар шаардагдана. Одоогийн нийгэм тийм биш болчихсон болохоор  сэтгэл дундуур л явах юм.  Өөрөө тийм хатуу нийгэмд хүмүүжсэн, түүний бүтээгдэхүүн нь учраас тэр  зангаа  одоо ч тавьдаггүй. “Баас хатуу ч өмхийгөө тавьдаггүй, лам өтлөвч балингаа тавьдаггүй” гэдэг шиг социализмын хатуу үзэл одоо ч надад бий. Өглөө би есөн цагт ирнэ гэсэн  бол яг цагтаа л гозойно. Гэтэл есөн цагт ир гэсэн хүн маань 30 минут хоцроод ирвэл би бухимддаг.

-Сургалтын төвөө нээгээд хэр удаж байна вэ?

-Миний би өөрийн онол, дадлага дээр суурилан боловсруулсан гурван төрлийн сургалтаа явуулж эхэлснээсээ хойш гурван жилийн нүүрийг үзэж байна. Энэ хугацаандаа 500 гаруй хүүхэд болон насанд хүрэгчдийг тультраа, ээрүү болон бусад хэл ярианы бэрхшээлээс салгаж, эмч домч, лам хараар явж, аргаа бараад байсан олон хүмүүсийн сэтгэлийг амрааж чадлаа. Сургалт маань чанартай үр дүнтэй байхын тулд "ганцаарчилсан" байдлаар явагддаг тул хүн бүртэй тулж ажиллаж чаддаг. Мөн хүн тус бүрийн нас болон биеийн эрүүл мэндийн онцлогт нь сургалтын ачааллыг тохируулж ажиллах нь чухал гэж үздэг.   

-Техник технологи хөгжих хэрээр  хүн хоорондын амьд харилцаа алсарч байна. Сүүлийн үед хүүхдийн хэл ярианы хөгжил зогсонги, удаашралтай болсон нь  магадгүй эцэг эхчүүд хүүхэдтэйгээ шууд харьцахаас татгалзан компьютер тоглоом тоглуулах, утсаараа саатуулах болсонтой холбоотой болов уу?

-Тийм ээ. Энэ үнэн. Ер нь хүүхдийн хүмүүжлийн үндсэн суурь нь эцэг эх байдаг. Гэр бүлийн доторх харилцаанаас үүдэж хүүхдийн хүмүүжлийн суурь тавигддаг. Мөн цэцэрлэгийн багш, бага ангийн багш хоёр маш чухал үүрэгтэй. Эцэг эх, хүүхэд, багш  гурвын хамаарлаас хүүхдийн хүмүүжил боловсрол ямар байх нь тодорхойлогддог. Эцэг эхчүүд их завгүй байгаагаа л гайхдаг. Мэдээж хэрэг хүн бүхэн амьдралын төлөө зүтгэлгүй л яахав. Гэхдээ хүүхдээ орхиж болохгүй шүү дээ. Мөнгийг нь л төлөөд хүүхдээ сургалтад суулгачихвал боллоо гэж боддог.  Гэвч эцэг эхчүүд маань сэтгэл зүрхээ өгч чадахгүй байна. Жишээ нь, гэрийн үйлчлэгч, хүүхэд асрагчтай болчихсон. Гэтэл үүндээ  сэтгэл хангалуун явдаг. Харин хүүхэд нь хэл ярианы хоцрогдолд орж, маш хүнд байдалд байгааг эцэг эхчүүд хэзээ ч анзаарч мэддэггүй. Гэрийн үйлчлэгч бол ердөө л гэрийн үйлчлэгч шүү дээ. Ажлынх нь зорилго хэдэн төгрөгний цалин авах л байгаа. Хүүхэд асрагчийн хувьд хүүхдийг нь уйлуулахгүй, орилуулахгүй, өлсгөхгүй л байх үүрэгтэй. Гэтэл хоёр настай хүүхэд оюун ухааны хөгжлийн хувьд ямар хэмжээнд байх вэ, таван настай хүүхдийнх ямар байх вэ гэдгийг ердөөсөө анхаардаггүй.  Хоёр настай хүүхэд “Энэ юу вэ” гэдэг асуултыг одоо болтол асууж чадахгүй байна. Хүүхэд аливаа зүйлийг танин мэдэхийн тулд  “Энэ юу вэ” гэж үргэлж асуудаг. Харин 4-5 наснаасаа  “Яагаад” гэдэг асуултыг асууж эхэлдэг.  Яг энэ сонирхож байгаа үед нь  хүүхэдтэйгээ амьд харилцаа үүсгэж ярьж, тоглож байвал хүүхэд хөгжинө шүү дээ. “Ээжээ, яагаад нар гардаг вэ. Шөнө яагаад нар алга болчихдог юм бэ...” гээд  л асуудаг. Тэр бүхэнд нь хүүхдийнхээ онцлогт таарсан хариултыг өгч байх хэрэгтэй. Өдөр бүр ядаж 30 минут чин сэтгэлээсээ ярилцах байтал хүүхдээ “Цаашаа бай” гээд аль эсвэл “Май” гээд гар утсаа өгчихдөг.  Энэ бүхнээс үүдэж хүүхэд нь хөгжихгүй, хэл ярианы бэрхшээлтэй болж эхэлдэг. Ярианы хөгжилгүй хүүхэд уншиж, сэтгэж  чадахгүй, бичиж бүр чадахгүй.

Үргэлжлэлийг ЭНД дарж уншина уу

Санамсаргүй мэдээ
Их аварга Асашёорюүд хайраа илчилж буй Япон бүсгүйн бичлэг 
2473
Иран улсын хамгийн ЗАГВАРЛАГ гивлүүртэй бүсгүйчүүд
1486
100.000 хутгаар бүтээсэн тэнгэрийн элчийг засгийн газар нь эсэргүүцжээ
2047
Экстрем гэрэл зурагчны нүдэндээ итгэмээргүй "солиотой" бүтээлүүд
2590
Бельгийн Дипломатчийн авсан 1976 оны Улаанбаатар хотын ГАЙХАЛТАЙ зургууд
2363
"МУЛАН" КИНОНД МОНГОЛЫН НЭРТ ХАРВААЧИД ТОГЛОЖЭЭ
326
Монгол улсын гадаад улстай хийсэн бүх дайн энэ л эх орончоор эхэлж, энэ хүнээр дууссан БНМАУ-ын БААТАР
5162
Онгон охидын орон буюу Япончууд сексийг мартаж байна
669
“Хэвлэл мэдээллийн ёс зүй ба эгэх хариуцлага” сэдэвт сэтгүүлчдэд зориулсан сургалт болно
2012
Харумафүжи нь Тэрүнофужи Г.Ган-Эрдэнийг ч зоджээ
1921
Хамгийн шилдэг нь Б.Бархүү байж чадлаа
2162
Хүн пиг чихсэн автобусанд нэгэн залуу нэг хүүхнийг хараад...
4825
"Яг түүн шиг"-ийн үзүүлбэрүүдийг бусад орныхтой харьцуулбал
3470
150 метрийн өндөрт байрлах гайхалтай шилэн УСАН БАССЕЙН
1390
С.Баярын эхнэрийн тухай олонд дэлгэгдээгүй сонирхолтой ТАВАН баримт
15165
Н.НОМТОЙБАЯР: МӨНГӨӨ ТӨЛӨӨД ЦАГААН СУВАРГЫН ОРДОО АВ Л ДАА
1576
ӨМНӨГОВИЙН ЭМЭГТЭЙЧҮҮД ЧУУЛНА
572
ХЭРГИЙН ГЭРЧИЙГ ХУТГАЛЖЭЭ
1064
Дэлхийн одод алдартай болохоос өмнөх цочирдом өөрчлөгдсөн дүр зургууд
2467
УКРАЙН УЛС БАЙЛДААНЫ БЭЛЭН БАЙДАЛД ШИЛЖИНЭ
154
САЙД НАРЫГ ОГЦРУУЛАХ БИЧГИЙГ ИХ ХУРЛЫН ДАРГА М.ЭНХБОЛДОД ӨРГӨН БАРИЛАА
388
Америкт болсон эмгэнэлт үйл явдал /фото/ "Чарлоттесвилл хот дахь үймээн"
1860
Төгөлдөр хуурч С.Ами: Сүүлийн үед "шоудхаас" илүү караокед дуулах нь элбэг болж
2933
ХИЙМЭЛ ҮҮЛ ҮҮСГЭЖ АГААРЫН БОХИРДЛЫГ БУУРУУЛЖ БАЙНА
21
У.Баярсайхан: Би өөрийгөө гололгүйгээр мэргэжлийн уран бүтээлчидтэй хамтрахыг зорьдог
673
Нүүрэн дээрээ шивээс хийлгэх нь эмэгтэй хүний АРИУН НАНДИНГ илтгэдэг
1734
А.Гитлерийн баруун гар Й.Геббельсийн гунигт тавилан
7846
БУЯНГИЙН ЖАГАА: ТРАМП БИД ХОЁР НАС АХИХ ТУСМАА ГАНГАРДАГ ЮМ ШИГ БАЙГАА ЮМ
321
ДӨРВӨН ХИЙМЭЛ АРАЛ БҮТЭЭНЭ
119
Португалын цуврал алуурчны цаазаар авсан толгойг одоог хүртэл ХАДГАЛДАГ гэнэ
2710
Ч.ДЭЛГЭРЦЭЦЭГ: “АВЬЯАСЛАГ МОНГОЛЧУУД” ШОУ НАМАЙГ АНУЖИНГААР СОЛЬСОН НЬ ЖААХАН ХАРАМСАЛТАЙ
6656
Х.Гэрэлмаа: Шоронд Мөнхбаясгалан эргэлтээр очиход миний хүүгийн нар нь гардаг байсан
18845
Найман сартай атлаа 17 кг жинтэй охины өвчнийг эмч нар оношилж чадахгүй гэжээ
2464
ХЯТАДЫН ХИЛ АЖИЛЛАХГҮЙ
408
Алдартай хүмүүсын дуртай ном
3010
Танилц: Хугацаа нь дуусдаг гэр ахуйн бараанууд
127
Б.Цэцэг: Би хэтэрхий олон юм чаддаг болохоор хүмүүсийн дургүйг хүргэдэг байх
2918
ЖДҮХС-гаас зээл авсан УИХ-ын гишүүдийн буухиа үргэлжилсээр
858
Дараагийн топ моделиор тодорсон Б.Цэрэндолгорын өвөрмөц зургууд
2296
Мистер Бин дэлхийн бүх кинонд тоглосон гэдгийг нотлох зургууд
2055
Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ "1990 оны Улаанбаатар хот"
6799
Х.Сугир: Орон нутагт намчирхаж талцах нь төрийн ажилд үнэхээр садаа болдог
5586
Гэлэнмаа нарын сонирхолтой амьдрал фото
3284
Жүжигчин Т.Бархүүгийн гэр бүл Анхцэцэгийн дүүд туслах аянд хандив өргөв
4017
"Макс" Ганбааг бид сайн мэддэггүй байж...
5867
Дэлхийн мисст оролцох Ц.Энхжингийн халуухан зургаас
4222
Зава Дамдин Ренбүчи Осгонбаяр: Далай лам, Чойжамц хамбыг хэн шашны тэргүүн гээд өргөмжилчихсэн юм бэ
19638
Эмэгтэйчүүдэд өгөхөд тохиромжтой шилдэг 4 сонголт
2159
Ой есөн сартай хүүхдийг хүчирхийлсэн АЙМШИГТ хэрэг гарчээ
2601
Гэрэл зурагчин танихгүй хүмүүсийг үнсэхээсээ өмнө болон дараа нь зургийг нь авчээ
3340

ХАР 100 ЖАГСААЛТ

  Бүгд
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
1
1
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
2
2
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
3
3
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
4
4
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
5
5
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
6
6
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
7
7
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
8
8
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
9
9
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
10
10
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
11
11
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
12
12
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
13
13
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
14
14
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
15
15
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
16
16
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
17
17
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
18
18
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
19
19
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
20
20
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
21
21
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
22
22
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
23
23
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
24
24
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
25
25
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
26
26
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
27
27
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
28
28
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
29
29