Т.КАРМА: Манай Монгол эрчүүд гэж архи горьдсон өлөн нүдтэнгүүд

2017-11-07 12:08:07

Монголын кино урлагт нэр шигээ өвөрмөц, өөрийн гэсэн ертөнцийг дархалж чадсан жүжигчин, үгийн урлагийн  мастер Т.Карматай илэн далангүй ярилцлаа. 

-Таны ажил төрөл өндөр үү. Танай сургалтын төв сайхан тохижилттой юм аа?

-Сургалтын ажлаа тохь тухтай явуулахын тулд чадахаараа л тохижуулсан нь энэ.

-Ярилцах урилгыг маань хүлээн авсанд баярлалаа. Хэвлэлд  ярилцлага өгөөгүй удсан байх шүү.

-Сүүлийн үед хэвлэлийнхэнтэй  харьцах  дургүй болсон. Сэтгүүлчид гэж бөгс ухах гээд байдаг хэцүү хүмүүс. Бусадтай адилхан хэвлэлийн од ч болох сонирхол алга. Мөрөөрөө ажлаа хийгээд хэдэн хүүхдүүдтэйгээ чимээгүй байж баймаар байна. Надтай өрсөлдөж байхаар ажлаа хиймээр юм. Тэд надаар оролдож атаа жөтөө хийхийн оронд өөрсдийн  ур чадвараа сайжруулбал дээр санагдах юм. Сэтгүүлчид  бичиж байгаа мэдээллээ эргэж хардаг юм  болов уу, түмэн алдаа. Найруулгын алдааг нь  ярих ч  юм биш. Тэгээд дандаа хөнжил гудас ярьдаг, ямар ч чадваргүй улс шүү дээ, тэд чинь.

-Бидэнд яагаад дургүй болсныг нь мэдэж байна.

-Социализмын үед аливаа сонин, сэтгүүлд мэдээ материал нийтлэхдээ маш  шүүлтүүр шалгууртай байсан. Хэн дуртай бүхний бичвэрийг нь авдаггүй хатуу байлаа шүү дээ. Нэг кино бүтэх гэж Соёлын яамны уран сайхны удирдлага, зөвлөл, намын төв хороо, төв хорооны үзэл суртлын хэлтэс гээд  бүгдэнгээр нь дамжиж байж сая нэг батлагддаг. Бүр үг, өгүүлбэр бүрийг шүүдэг байсан. Энэ текст зөв үү буруу юу, ямар утга агуулгатай байна, улс төрийн утга агуулга байна уу гэх мэт шалгуурыг тавьдаг. Дээрээс нь кино зохиол бүрийг авахгүй. Тэр дунд Лодойдамба, Ванган гуайн бичвэрүүд явж л байдаг байлаа. Лодойдамба гуай өөрөө Соёлын яамны сайд байсан.  Зөв ч хүнээрээ сайдаа тавьж  байсан гэх мэт социализмын үе дэг журамтай байсан.  Энэ үеийг  би дурсан санах дуртай. Одоо мандан бадраад байгаа  энэ хүмүүс  чинь социализмын үеийн тэр хатуу босгыг давж чадахааргүй санагддаг.  Тэр өндөр босгыг давна гэдэг  маш их хичээл зүтгэл, хөдөлмөр, авьяас чадвар шаардагдана. Одоогийн нийгэм тийм биш болчихсон болохоор  сэтгэл дундуур л явах юм.  Өөрөө тийм хатуу нийгэмд хүмүүжсэн, түүний бүтээгдэхүүн нь учраас тэр  зангаа  одоо ч тавьдаггүй. “Баас хатуу ч өмхийгөө тавьдаггүй, лам өтлөвч балингаа тавьдаггүй” гэдэг шиг социализмын хатуу үзэл одоо ч надад бий. Өглөө би есөн цагт ирнэ гэсэн  бол яг цагтаа л гозойно. Гэтэл есөн цагт ир гэсэн хүн маань 30 минут хоцроод ирвэл би бухимддаг.

-Сургалтын төвөө нээгээд хэр удаж байна вэ?

-Миний би өөрийн онол, дадлага дээр суурилан боловсруулсан гурван төрлийн сургалтаа явуулж эхэлснээсээ хойш гурван жилийн нүүрийг үзэж байна. Энэ хугацаандаа 500 гаруй хүүхэд болон насанд хүрэгчдийг тультраа, ээрүү болон бусад хэл ярианы бэрхшээлээс салгаж, эмч домч, лам хараар явж, аргаа бараад байсан олон хүмүүсийн сэтгэлийг амрааж чадлаа. Сургалт маань чанартай үр дүнтэй байхын тулд "ганцаарчилсан" байдлаар явагддаг тул хүн бүртэй тулж ажиллаж чаддаг. Мөн хүн тус бүрийн нас болон биеийн эрүүл мэндийн онцлогт нь сургалтын ачааллыг тохируулж ажиллах нь чухал гэж үздэг.   

-Техник технологи хөгжих хэрээр  хүн хоорондын амьд харилцаа алсарч байна. Сүүлийн үед хүүхдийн хэл ярианы хөгжил зогсонги, удаашралтай болсон нь  магадгүй эцэг эхчүүд хүүхэдтэйгээ шууд харьцахаас татгалзан компьютер тоглоом тоглуулах, утсаараа саатуулах болсонтой холбоотой болов уу?

-Тийм ээ. Энэ үнэн. Ер нь хүүхдийн хүмүүжлийн үндсэн суурь нь эцэг эх байдаг. Гэр бүлийн доторх харилцаанаас үүдэж хүүхдийн хүмүүжлийн суурь тавигддаг. Мөн цэцэрлэгийн багш, бага ангийн багш хоёр маш чухал үүрэгтэй. Эцэг эх, хүүхэд, багш  гурвын хамаарлаас хүүхдийн хүмүүжил боловсрол ямар байх нь тодорхойлогддог. Эцэг эхчүүд их завгүй байгаагаа л гайхдаг. Мэдээж хэрэг хүн бүхэн амьдралын төлөө зүтгэлгүй л яахав. Гэхдээ хүүхдээ орхиж болохгүй шүү дээ. Мөнгийг нь л төлөөд хүүхдээ сургалтад суулгачихвал боллоо гэж боддог.  Гэвч эцэг эхчүүд маань сэтгэл зүрхээ өгч чадахгүй байна. Жишээ нь, гэрийн үйлчлэгч, хүүхэд асрагчтай болчихсон. Гэтэл үүндээ  сэтгэл хангалуун явдаг. Харин хүүхэд нь хэл ярианы хоцрогдолд орж, маш хүнд байдалд байгааг эцэг эхчүүд хэзээ ч анзаарч мэддэггүй. Гэрийн үйлчлэгч бол ердөө л гэрийн үйлчлэгч шүү дээ. Ажлынх нь зорилго хэдэн төгрөгний цалин авах л байгаа. Хүүхэд асрагчийн хувьд хүүхдийг нь уйлуулахгүй, орилуулахгүй, өлсгөхгүй л байх үүрэгтэй. Гэтэл хоёр настай хүүхэд оюун ухааны хөгжлийн хувьд ямар хэмжээнд байх вэ, таван настай хүүхдийнх ямар байх вэ гэдгийг ердөөсөө анхаардаггүй.  Хоёр настай хүүхэд “Энэ юу вэ” гэдэг асуултыг одоо болтол асууж чадахгүй байна. Хүүхэд аливаа зүйлийг танин мэдэхийн тулд  “Энэ юу вэ” гэж үргэлж асуудаг. Харин 4-5 наснаасаа  “Яагаад” гэдэг асуултыг асууж эхэлдэг.  Яг энэ сонирхож байгаа үед нь  хүүхэдтэйгээ амьд харилцаа үүсгэж ярьж, тоглож байвал хүүхэд хөгжинө шүү дээ. “Ээжээ, яагаад нар гардаг вэ. Шөнө яагаад нар алга болчихдог юм бэ...” гээд  л асуудаг. Тэр бүхэнд нь хүүхдийнхээ онцлогт таарсан хариултыг өгч байх хэрэгтэй. Өдөр бүр ядаж 30 минут чин сэтгэлээсээ ярилцах байтал хүүхдээ “Цаашаа бай” гээд аль эсвэл “Май” гээд гар утсаа өгчихдөг.  Энэ бүхнээс үүдэж хүүхэд нь хөгжихгүй, хэл ярианы бэрхшээлтэй болж эхэлдэг. Ярианы хөгжилгүй хүүхэд уншиж, сэтгэж  чадахгүй, бичиж бүр чадахгүй.

Үргэлжлэлийг ЭНД дарж уншина уу

Санамсаргүй мэдээ
Дэлхийн хамгийн АЮУЛТАЙ төмөр зам Пилатусбан
3361
Япончуудын тухай хамгийн ГАЖ 10 баримт
1860
Энэтхэг улсын эмзэг бүлгийн цочир дүр зураг
4396
В.Путины талархлыг хүлээсэн арматур монголчуудын хэрэглээ болжээ
1993
Яс цоожинд ганихарсан том ялтан Ц. Ваанчигжамбаа
4233
Гэлэнмаа нарын сонирхолтой амьдрал фото
3192
Сэтгэлд үлдсэн дэлгэцийн кино бүтээл "Хатан зүрх" киноны тухай
1005
ЦООДОЛЫН ХУЛАН: ДУУГҮЙ БАЙХААР ХУДЛАА БУРДАГ НӨХДҮҮД НЬ ООДРООД БАЙХ ЮМ
5178
Ю.Гагариныг бүх насаар нь сэтгэл мэдрэлийн эмнэлэгт хэвтүүлэн тамлаж байжээ
21770
С.Баяр: Хоёр ч эхнэрээс салаад гурав дахьтайгаа амьдарч байгаа, Би бол үлгэр жишээ хүн биш
18520
Дэлхийн хамгийн баян хар арьст эмэгтэй 3.3 тэрбумд үнэлэгдэх хөрөнгөтэй
685
Улс төр дэх секс - II хэсэг: "Дээдсийн камасутра"-д суралцах дүрэм
11094
Дуучин Х.Мөнгөнцэцэг сайн найзынхаа нөхрийн хүүхдийг тээж байгаа гэв үү
9368
"МАСК" продакшны "ӨӨРИЙГӨӨ ТООДОГГҮЙ ХҮН" хошин шог /бүтнээрээ/
7469
Л.Гүндалай: 100-200 хүн жагсаж байхад гишүүд тоохгүй дээрээс нь нулимаад сууж байгаа
1095
Шиврээ бороонд сонсоход тохирсон жинхэнэ "ЭМО" дуунууд
1325
Эрдэмтэд дэлхий дээрх хамгийн дур булаам залууг торууллаа
2113
"MNTM" шоуны видео клипийг үзэгчид шүүмжилж байна
3926
3 саяыг халаасалсан Т.Бархүүг өмнөх дугаарын оролцогч П.Баярцэнгэлтэй харьцуулбал
8029
Мандухай сэцэн хатны өөрчлөлт олныг цочирдуулав
4072
Хоёр нүүртэй төрсөн нууцлаг эр
2853
1920 оны Бродвейн хамгийн "секси" жүжигчин 
7464
САНДУЙН ЖҮД (Ёгтлол)
847
Жүжигчин Амараагийн эхнэр боксоор хичээллэж турж байгаа гэнэ
6860
Дараагийн топ моделиор тодорсон Б.Цэрэндолгорын өвөрмөц зургууд
2224
Монголчуудын зайлшгүй суралцах ёстой НААД ЗАХЫН СОЁЛ
1467
Алтан гуталтай Усайн Болт
999
Б.Цэрэндолгор: Ю.Балжидмаа бид хоёрыг монголчууд их харьцуулж ярьдаг. ГЭХДЭЭ БИ ИЛҮҮ...
22265
700 метрийн газрын гүнд 69 өдрийн турш боогдсон Чилийн 33 уурхайчны нэгд дурласан бүсгүйн түүх
2757
Гималайн оргилд бясалгадаг даяанч нарын гайхамшиг
3660
Оросын бүх сансрын нисэгчид яг нисэхийнхээ өмнө “Надежда” дууг сонсдог сүсэг байдаг
1903
Сэтгүүлч У.Болортуяаг 29-р сургуулийн талаарх үнэнийг дэлгэснийх нь төлөө ЦЕГ-аас зарлан дууджээ
5162
Дэлхийн хамгийн "Боди" ах дүү хоёр ердөө 9 болон 7 настай
1347
Ерөнхий прокурор М.Энх-Амгалан гишүүдийг загнав
150
С.Баярын гадаад, дотоод дахь бүх хөрөнгүүдийн жагсаалт ил болж шуугиан тарилаа
122660
Н. Алтанхуяг: Хийсэн бүтээсэн минь нүдэнд үзэгдэж, гарт баригдаж байгаа цагт хэн ч хүсээд алга болгож чадахгүй
2730
Дуучин Т.Баясгалан гоо сайхны мэс засал хийлгэсэндээ ХАРАМСАЖ явдаг гэнэ
3180
Нүдэндээ ч итгэмээргүй шоронгийн тансаглал
4479
“ХАЧИН АРАНШИН”-тай дэлхийн тэрбумтанууд
1865
Арабууд домогт хатнаа манай Бөртэ-Үжинтэй зүйрлэж байна
1780
Оддыг яг түүн шиг элэглэсэн нь
2693
Булчинлаг биеэ гайхуулсан Ч.Сайханбилэгийн нүцгэн зураг шуугиан тарьж байна
4652
Улс төр дэх секс-III хэсэг: Элит зиндааны "биеэ үнэлэгч"
8086
Хүн хамгийн ядуу байсан ч АЛТАН ЗҮРХТЭЙ байж болдог юм
1985
Монгол хүүхдүүд дэлгэцийн хамааралтай болж буй талаар мэдээлэл хийнэ
640
С.Баярцогт: Намаараа ээлжилж засаглах нь улс орны хөгжил биш
2154
Холливудын секс бэлэг тэмдэг болсон халуухан залуусын ЭЭЖ нар
1210
Бид улс орон хил хязгаар хамаарахгүй залуучуудаа дэмжих хэрэгтэй
407
Дэлхийн хамгийн өвөрмөц царайтай модель
2506
В.Путин хэзээ ч гэрлэх тухай бодож байгаагүй
3579

100 ЯРУУ НАЙРАГЧ

  Бүгд
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
1
1
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
2
2
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
3
3
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
4
4
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
5
5
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
6
6
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
7
7
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
8
8
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
9
9
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
10
10
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
11
11
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
12
12
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
13
13
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
14
14
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
15
15
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
16
16
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
17
17
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
18
18
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
19
19
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
20
20
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
21
21
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
22
22
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
23
23
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
24
24
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
25
25
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
26
26
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
27
27
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
28
28
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
29
29
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
30
30
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
31
31
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
32
32
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
33
33
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
34
34
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
35
35
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
36
36
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
37
37
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
38
38
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
39
39
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
40
40
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
41
41
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
42
42
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
43
43
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
44
44
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
45
45
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
46
46
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
47
47
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
48
48
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
49
49
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
50
50
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
51
51
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
52
52
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
53
53
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
54
54
Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
55
55